Valkenburg

Een stad met geschiedenis

De geschiedenis van Valkenburg gaat terug tot in de Middeleeuwen. Het kasteel op de heuvel is daar een bewijs van. Het werd voor het eerst gebouwd rond 1115 en is uniek omdat het de enige heuvelburcht in Nederland is. Door oorlogen en belegeringen raakte het kasteel na verloop van tijd beschadigd en bleef van het bouwwerk vooral een ruïne over. Rondom deze ruïne liggen ondergrondse gangen die vroeger dienden als opslag of schuilplaats, maar die nu deel uitmaken van wat je ‘grotten’ noemt. In sommige van die gangen zie je nog resten van oude gravures en tekeningen die vertellen over het leven van lang geleden.

Valkenburg is niet alleen een land vol stenen en geschiedenis boven de grond. Ondergronds heeft het een verhaal dat juist daar begint. De mergelstenen die hier worden gedolven vanaf de Romeinse tijd hebben het landschap gevormd. De gangenstelsels werden vroeg gebruikt voor diverse doeleinden en zijn later een belangrijke toeristische attractie geworden.

Grotten en mergel

Onder het stadje ligt een uitgebreid netwerk van tunnels en holen in de mergel. Deze grotten werden ontstaan doordat mensen mergel afgroeven dat gebruikt werd voor bouwstenen en andere toepassingen. Er zijn verschillende plekken waar je deze grotten kunt bezoeken. De Fluweelengrot en de Gemeentegrot zijn twee bekende namen. In de Fluweelengrot zie je historische kunstwerken in de wanden en kun je leren over hoe deze ruimtes door de eeuwen heen zijn gebruikt. De Gemeentegrot heeft een lange geschiedenis van gebruik als schuilplaats, opslagruimte en later als plek voor evenementen zoals kerstmarkten in de winter.

Deze ondergrondse wereld geeft een andere kijk op Valkenburg. Het laat zien hoe mensen eeuwenlang met het landschap hebben gewerkt en het hebben aangepast aan hun behoeften. Dat is ook wat Valkenburg zo anders maakt dan veel andere plaatsen in Nederland: het leven speelt zich niet alleen aan de oppervlakte af, maar juist ook onder de grond.

Boven de grond

Boven de grond heeft Valkenburg ook veel te bieden. De stadskern toont een charmante mix van oude gebouwen, smalle straatjes en terrasjes waar je op een rustige dag kunt zitten en kijken naar de omgeving. Wandelend door de straten zie je huizen en gevels gemaakt van de lokale mergelsteen, wat de plek een herkenbare en warme uitstraling geeft. Valkenburg kent diverse musea en plaatsen die vertellen over de lokale geschiedenis, cultuur en tradities van het Limburgse leven.

Op korte afstand van het centrum ligt de Cauberg. Dat is geen berg zoals je die in Zuid-Europa ziet, maar voor Nederlandse begrippen is het een duidelijke stijging. Fietsers kennen de Cauberg vooral omdat hij regelmatig deel uitmaakte van nationale en internationale wielerwedstrijden. De helling wisselt in steilte en lengte en brengt je naar een hoger punt, met uitzicht over de omgeving.

Daarnaast vind je verspreid rond Valkenburg kastelen en landhuizen. Een van de interessante plekken is Schaloen, een kasteel met een lange geschiedenis. Het ligt iets buiten het drukke centrum en geeft een beeld van hoe de elite in vroeger tijden hier woonde.

Seizoensactiviteiten en evenementen

Valkenburg houdt het hele jaar door evenementen die bezoekers trekken uit heel Nederland en soms daarbuiten. Rond carnaval verandert het stadje zoals veel plaatsen in Limburg, maar vooral in de winter krijgt Valkenburg extra aandacht. Dan transformeert het stadje zich tot wat velen een kerststad noemen. Vooral de grotten worden gebruikt voor markten gevuld met kraampjes, lichtjes en activiteiten die passen bij de winterperiode. Deze kerstmarkten hebben een andere sfeer omdat ze niet op straat plaatsvinden, maar in de ondergrondse gangen die onverwacht genoeg ruimte bieden aan allerlei kraampjes en bezoekers.

Door het jaar heen zijn er nog andere evenementen rond kunst, muziek en wielrennen. Wandelaars kunnen het heuvelachtige landschap rondom Valkenburg verkennen en genieten van natuurpaden die het Heuvelland met buurtschappen en verder gelegen dorpen verbinden.

Wat maakt Valkenburg anders

Wat direct opvalt als je Valkenburg leert kennen, is hoe verschillend het is van veel andere Nederlandse steden. Je hebt een merkbare hoogteverschil in het landschap en een rijke geschiedenis zowel boven als onder de grond. De aanwezigheid van grotten, een kasteelruïne op een heuvel en het gebruik van mergelsteen in veel oude gebouwen geeft het stadje een eigen karakter. Dit gecombineerd met een breed scala aan activiteiten en tradities maakt het een plek die mensen graag willen bezoeken en leren kennen.

Valkenburg is een plek waar verleden en heden elkaar raken. Je kunt hier rustig lopen, woordenloos genieten van het landschap, maar ook leren over hoe mensen in deze regio hebben geleefd en gewerkt. Het is een stad die je meeneemt van de straatjes in het centrum naar een netwerk van gangen onder je voeten en weer terug.